تشرینییەکان دوای 7 ساڵ دەگەڕێنەوە بۆ تەحریر و داواکاریی دادپەروەری و چاکسازی نوێ دەکەنەوە

بەیانی ئەمڕۆ یەکشەممە، 25ی ئۆکتۆبەری 2026، خۆپیشاندەران دەستیان بە کۆبوونەوە لە مەیدانی تەحریری ناوەندی بەغدا کرد، بۆ زیندووکردنەوەی حەوتەمین ساڵیادی شەپۆلی دووەمی خۆپیشاندانەکانی تشرین، بە داوای لێپرسینەوە لە بەرپرسانی کوشتنی خۆپیشاندەران، بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی و باشترکردنی خزمەتگوزارییەکان.

راپۆرتەکانی ئەمڕۆ باسی گەیشتنی سەدان خۆپیشاندەر دەکەن، بەڵام هێشتا ژمارەیەکی کۆتایی بۆ بەشداربووان رانەگەیەنراوە.

چالاکوانانی بەشداربوو دەڵێن داواکارییەکانیان تەنها یادکردنەوەی قوربانییەکان نییە، بەڵکو لێپرسینەوە لە گەندەڵکاران، پاراستنی ئازادیی دەربڕین و وەستاندنی فشارەکان لەسەر ناڕازییانیش دەگرێتەوە.

هاوکات، فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنی بەغدا رایگەیاندووە پشکنینی ئەمنی لە رێگاکانی نزیک تەحریر جێبەجێ دەکات و ئامانجی پاراستنی خۆپیشاندەرانە.

خۆپیشاندانەکانی تشرین لە بنەڕەتدا لە 1ی ئۆکتۆبەری 2019 دەستیان پێکرد و لە 25ی هەمان مانگ بە شەپۆلێکی فراوانتر دەستیان پێکردەوە. ناڕەزایەتییەکان بەهۆی بێکاری، خراپیی خزمەتگوزاری و گەندەڵییەوە سەریانهەڵدا و لە بەغدا و شارەکانی ناوەڕاست و باشووری عێراق فراوان بوونەوە. دواتر داواکارییەکان گەیشتنە گۆڕینی سیستمی سیاسی و کۆتاییهێنان بە دابەشکردنی دەسەڵات لەسەر بنەمای پشکە حزبی و پێکهاتەییەکان.

خۆپیشاندانەکان رووبەڕووی سەرکوتێکی خوێناوی بوونەوە. راپۆرتی هاوبەشی یونامی و نووسینگەی مافی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان، بۆ ماوەی تشرینی یەکەمی 2019 تا نیسانی 2020، کوژرانی لانیکەم 487 کەس و برینداربوونی 7,715 کەسی بەڵگەدار کردووە. ئەو ژمارانە ئاماری تۆمارکراوی ئەو ماوەیەن، نەک کۆژماری کۆتایی هەموو قوربانییەکان.

بەڵام روانگەی عێراقی بۆ مافەکانی مرۆڤ رایگەیاند: “بەهۆی تەقەی هێزەکانەوە 624  کەس گیانیان لەدەستدا، زۆرینەیان لە بەغدان.”

فشاری خۆپیشاندانەکان لە کۆتاییدا حکومەتی عادل عەبدولمەهدی ناچار بە دەستلەکارکێشانەوە کرد، بەڵام پەڕگەی لێپرسینەوە لە کوشتن و بریندارکردنی خۆپیشاندەران بە تەواوی یەکلایی نەبووەوە.

هیومان رایتس وۆچ لە راپۆرتی ساڵی 2022دا رەخنەی لە کەمیی پێشکەوتنی دادوەری گرت و رایگەیاند قەرەبووکردنەوەی دارایی نابێت جێگەی لێپرسینەوەی یاسایی بگرێتەوە. ئەمڕۆش داواکاریی دادپەروەری بۆ قوربانییەکان لە پێشەنگی دروشمەکانی بەشداربوواندایە.