نه‌شیش بسوتێ نه‌ كه‌باب – هاوسەنگیی ناسک

هاوسەنگیی ناسک، ڕۆیشتنە بەنێو تولەڕێی ململانێکاندا. دۆخێکی تەواو هەستیارە کە تێیدا چەندین هێزی دژبەیەک لە دۆخێکی لەرزۆکدا ڕاگیراون و هەر لەرزینێکی کتوپڕ، گڕ لە تەواوی بارودۆخەکە بەردەدات. ئەم هونەرە لە زمانی کوردیی خۆماندا، پێی دەگوترێت “نە شیش بسووتێت نە کەباب”
لە کایەی سیاسەت و پێوەندییە نێودەوڵەتییەکاندا، ئەم جۆرە سیاسەتە بۆ ئەو حکوومەت یان سەرکردانە بەکاردێت کە ناکەونە ناو جەمسەربەندییەوە و خۆیان یەکلایی ناکەنەوە؛ بۆ نموونە لە کاتی ململانێی دوو هێزی گەورەدا، وڵاتێک پێوەندی و بەرژەوەندییەکانی لەگەڵ هەردوولا ڕادەگرێت تا نەبێتە قوربانیی کێشەکەیان. هەندێک جاریش ئەم سیاسەتە وەک «دوودڵی، ڕاڕایی و نەبوونی هەڵوێستی ڕوون» سەیر دەکرێت، چونکە ڕاگرتنی ئەو هاوسەنگییە لە هەموو بارودۆخێکدا کارێکی ئاسان نییە.
نموونە بەرچاوەکان لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی و ناوچەیی
چەند نموونەیەکی دیار هەن کە بە تەواوی بەرجەستەی سیاسەتی ڕاگرتنی ئەم هاوسەنگییە ناسکە دەکەن:
• هەڵوێستی عێراق لە نێوان ئەمریکا و ئێران: دیارترین نموونەی ناوچەییە؛ بەغدا لە لایەکەوە پێویستی بە پشتیوانیی دارایی، دیپلۆماسی و چەکی ئەمریکایە، و لە لایەکی دیکەشەوە دراوسێی ئێرانە و بەستراوەتەوە بە هاوردەکردنی گاز، کارەبا، بازرگانی و پێوەندییە سیاسییەکانی لەگەڵ تاراندا. عێراق بەردەوام هەوڵ دەدات نەبێتە گۆڕەپانی یەکلاکردنەوەی شەڕی نێوانیان، نە دژایەتیی ڕەهای ئەمریکا بکات و نە لە بەرژەوەندییەکانی ئێرانیش بدات.
• سیاسەتی دەرەوەی تورکیا لە شەڕی ڕووسیا و ئۆکرانیادا: ئەنقەرە ئەندامی هاوپەیمانیی ناتۆیە و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان (بایراکدار) بە ئۆکرانیا دەفرۆشێت و داکۆکی لە یەکپارچەیی خاکی ئۆکرانیا دەکات؛ لە هەمان کاتدا بەشداریی سزاکانی ڕۆژاوا ناکات دژی مۆسکۆ، گاز و گەشتیار لە ڕووسیا وەردەگرێت و وەک ناوبژیوان لە نێوانیاندا دەمێنێتەوە بۆ ئەوەی بەرژەوەندییەکانی لەگەڵ هیچ لایەکیاندا لەدەست نەدات.
• سویسرا لە هەردوو جەنگی جیهانیدا: نەچووە پاڵ هیچ بەرەیەک، بەڵام سنوور و ئابووریی خۆی بە جۆرێک بەڕێوەبرد کە سیستەمی بانکی و سەربەخۆیی خۆی بپارێزێت بەبێ ئەوەی ڕاستەوخۆ بکەوێتە شەڕی هیچ دەوڵەتێکی دراوسێیەوە.

هاوسەنگیی ناسک تەنیا هەڵوێستێکى ئاسایی نییە، بەڵکو بەردەوامبوونی مانەوەیە لەسەر تەلی باریکی ململانێکان؛ دۆخێک کە شۆک و دەستوەردانی لەناکاو قبووڵ ناکات.