
ئەم دواییانە، دهزگاكانی راگهیاندن و دامهزراوه نیمچه حكومییهكان چهندین خهڵاتی نێودهوڵهتیان ماشییهوه، پیرۆزی خۆمانیان ئاراسته دهكهین، ئێمهش به مافی خۆمان دهزانین بزانین پشت پەردەی ئەم خەڵاتانە چییە؟ و چۆن کار دەکەن؟
پێویستە بزانین زۆربەی ئەم پێشبڕکێیانە، جیاوازن لە ئۆسکار یان ئێمی. لەوێدا، بانگهێشت دەکرێیت، بەبێ پارە.
بەڵام لێرەدا، سیستەمەکە جیاوازە. دەبێت کرێی بەشداریکردن بدەیت.
بۆ نموونە، لە خەڵاتی ستیڤی — کە یەکێکە لەو دەزگایانەی زۆر کەناڵی میدیا لە جیهاندا بەشداری تێدا دەکەن — کرێیەکە دەگاتە نزیکەی سێ سەد دۆلار بۆ تاکەکەس. و نزیکەی پێنج سەد و بیست دۆلار بۆ ڕێکخراوەکان.
بۆ هەر پۆلێک… کرێیەکەی جیایە.
ئێستا، پرسیار: ئایا ئەمە فێڵە؟
وەڵامەکە… ئاڵۆزە.
هەیە شێوازێکی دووەمیش. توندتر، و ئاڵۆزتر. بەم ناوەوە ناسراوە: “خەڵاتی مانادار”
لە ڕاستیدا، هیچ پێشبڕکێیەک بوونی نییە. خەڵاتەکان، بە سادەیی، بۆ هەرکەسێک دەفرۆشرێن کە ئامادەیە پارە بدات.
لێکۆڵینەوەیەکی ڕۆژنامەی گەڵف نیوز ئاشکرای کرد کە نرخی هەندێک لەم “خەڵاتانە”، لە نزیکەی ١,٤٠٠ دۆلار تا ٨,٢٠٠ دۆلار دەگات — بەبێ هیچ هەڵسەنگاندنێکی ڕاستەقینە. زۆر بازرگان، پارەیان داوە، تەنها لەبەر ترسیان لەوەی ڕکابەرەکانیان، خەڵاتەکە نهبهنهوه.
لە ئەمریکاش، بێتەر بیزنس بیۆرۆ، هۆشداری لەسەر ئەم دیاردەیە داوەتەوە. باسی سیناریۆیەکی باو دەکات: ئیمەیلێک دێت، پێت دەڵێت “تۆ هەڵبژێردراویت” — پێش ئەوەی تەنانەت بزانیت پێشبڕکێیەک هەبووە.
نموونەیەکی سەیر
دامەزرێنەری کۆمپانیایەکی خەڵاتی بەریتانی باسی ئەزموونی خۆی دەکات — ئیمەیلێک وەرگرتووە کە پێی دەڵێت “یەکێکە لە بیست ژنە ئیلهامبەخشەکانی ساڵ”. کاتێک پرسیوویەتی چۆن، وەڵامەکە ئاشکرا بووە: کرێییەک، نزیکەی سێ هەزار دۆلار.
بەڵام… هەموو خەڵاتەکان وا نین.
جیاکەرەوەی سەرەکی؟ هەڵسەنگاندنی ڕاستەقینە.
خەڵاتی وەک کان کۆرپۆرەیت، بۆ نموونە، خاوەنی پانێلێکی دادوەرن کە حەفتا کەسیان تێدایە — لەوانە براوەی ئۆسکار و ئێمی. کرێییەکە، تەنها مافی بەشداریکردنت دەدات. نەک مسۆگەری براوەبوون.
سێ نیشانەی سەرەکی هەن کە پیشانی “خەڵاتی مانادار” دەدەن: یەکەم، ئیمەیلێکی نەخوازراو دێت بەبێ داواکردن
دووەم، پێت دەڵێن “براوەیت” پێش هەر هەڵسەنگاندنێک
سێیەم، کرێییەکی گەورە داوا دەکرێت — نەک بۆ بەشداریکردن، بەڵکو بۆ وەرگرتنی خۆی خەڵاتەکە.
کەواتە، لەژێر ڕووناکی ئەم بردنەوانەدا ، پرسیارە ڕاستەقینەکە ئەمە نییە: “ئایا پارەیان داوە؟” — بەڵکو: “ئایا دادوەرانی سەربەخۆ کارەکانیان هەڵسەنگاندووە؟”